تارترازین حلال در روغن

Description

تارترازین حلال در روغن | Tartrazine Lake

تارترازین حلال در روغن با رنگ زرد طلایی ایده آل به عنوان عامل رنگی در محصولات مبتنی بر روغن، پلاستیک و چاپ صنعتی است. آشنایی با فرایند تولید، مشخصات فنی و خرید مستقیم از ایران فلیور.

فهرست مطالب

1. تارترازین لیک چیست؟

2. تاریخچه‌ی فرآیند لیک‌سازی

3. تارترازین لیک چطور ساخته می‌شود؟

4. نام‌ها و کدهای اختصاصی تارترازین لیک

5. ترکیب شیمیایی

6. خواص فیزیکی و شیمیایی

7. کاربردهای صنعتی تارترازین لیک

8. کاربرد جهانی در صنایع غذایی و دارویی (خارج از ایران

9. وضعیت قانونی مشخص فرم Lake

10. تفاوت تارترازین Lake با تارترازین محلول در آب

11. شرایط نگهداری

12. سوالات متداول

13. خرید و قیمت تارترازین لیک

رنگ تارترازین حلال در روغن چیست؟

تارترازین لیک (Tartrazine Lake) نسخه‌ی خاصی از رنگ زرد تارترازین محلول در آب (E102) است که برخلاف نوع معمولی آن — که در آب محلول است — در آب حل نمی‌شود و در محیط‌های چرب، روغنی و مومی به‌خوبی پخش (dispersion) می‌شود. به همین دلیل در بازار ایران معمولاً با نام «تارترازین حلال در روغن» هم شناخته می‌شود، هرچند از نظر شیمیایی دقیق‌تر است که بگوییم این ماده در روغن **پخش‌پذیر** است، نه «حل‌شونده» به معنای واقعی کلمه. این تفاوت ساختاری از یک فرآیند صنعتی به نام «لیک‌سازی» (Laking) ناشی می‌شود.

تاریخچه‌ی فرآیند لیک‌سازی تارترازین

برخلاف خود مولکول تارترازین که به رنگ‌های آزوی محلول در آب اواخر قرن نوزدهم برمی‌گردد، فرآیند Laking یک نیاز صنعتی جدیدتر بود. رنگ‌های آزوی محلول در آب برای کاربرد در سیستم‌هایی که پایه‌ی آبی ندارند — مثل چربی‌ها، روغن‌ها، موم‌ها، پلاستیک‌ها و پوشش‌های حلالی — عملاً بی‌اثر بودند، چون بدون آب امکان توزیع یکنواخت رنگ در محیط وجود نداشت.

راه‌حل صنعت رنگ، رسوب‌دادن رنگ‌های محلول روی یک بستر (substrate) نامحلول بود؛ رایج‌ترین بستر برای این کار هیدروکسید آلومینیوم است، هرچند بسترهای دیگری مانند کلسیم و باریم هم در صنایع مختلف به کار رفته‌اند. این فرآیند ابتدا برای نساجی و چاپ توسعه یافت و بعدها با گسترش صنایع پلاستیک، آرایشی و دارویی که محصولات بدون آب یا کم‌آب تولید می‌کردند، اهمیت بیشتری پیدا کرد. امروزه «لیک‌سازی» یک تکنیک استاندارد در کل صنعت رنگ‌های آزو محسوب می‌شود و منحصر به تارترازین نیست؛ بسیاری از رنگ‌های محلول در آب — از جمله Sunset Yellow و Allura Red — نسخه‌ی Lake هم دارند.

تارترازین حلال در روغن چگونه ساخته میشود؟

فرآیند تولید فرم تارترازین روغنی از تارترازین آبی معمولاً شامل مراحل زیر است:

نخست، تارترازین محلول در آب (که یک نمک دی‌سدیم است) در محلول آبی حل می‌شود. سپس یک نمک آلومینیوم (معمولاً سولفات آلومینیوم یا کلرید آلومینیوم) به این محلول اضافه می‌شود تا هیدروکسید آلومینیوم به‌صورت درجا (in situ) تشکیل شود. مولکول رنگ تارترازین روی سطح این هیدروکسید آلومینیوم تازه‌تشکیل‌شده جذب و رسوب می‌کند و یک پیگمان جامد و نامحلول در آب به دست می‌آید. این رسوب سپس فیلتر، شسته (برای حذف نمک‌های باقی‌مانده)، خشک و آسیاب می‌شود تا به پودر نهایی با اندازه‌ی ذرات یکنواخت تبدیل شود.

نسبت رنگ به آلومینیوم و شرایط pH در حین رسوب‌دهی، مستقیماً روی شدت رنگ، اندازه‌ی ذرات و پایداری نوری محصول نهایی اثر می‌گذارد؛ به همین دلیل کنترل کیفیت در این مرحله (آزمون اندازه‌ی ذرات، درصد رنگ خالص، و باقی‌مانده‌ی فلزات سنگین) بخش مهمی از فرآیند تولید صنعتی این ماده است. نتیجه‌ی نهایی پیگمانی است که:

– در آب حل نمی‌شود

– در چربی‌ها، روغن‌ها و موم‌ها به‌خوبی پخش می‌شود

– پایداری بیشتری در برابر نور و حرارت نسبت به فرم آبی دارد

– برای رنگ‌آمیزی سیستم‌های بدون آب یا کم‌آب مناسب‌تر است

 نام‌ها و کدهای اختصاصی تارترازین حلال در روغن

برخلاف تارترازین معمولی که با کدهای عمومی مثل E102 یا FD&C Yellow No. 5 شناخته می‌شود، فرم Lake کدها و نام‌های اختصاصی خودش را دارد:

– FD&C Yellow No. 5 Aluminum Lake — نام رسمی این ماده در مقررات آمریکا

– CI 19140:1 — پسوند «:1» در نظام Colour Index معمولاً برای اشاره به فرم رسوب‌یافته (Lake) یک رنگ استفاده می‌شود، در مقابل کد پایه‌ی CI 19140 که به فرم محلول تارترازین اشاره دارد.

– در بازار ایران، این محصول اغلب با نام‌های تجاری «تارترازین حلال در روغن» یا «تارترازین روغنی» عرضه و جست‌وجو می‌شود.

ترکیب شیمیایی تارترازین حلال در روغن

تارترازین لیک همان ساختار مولکولی پایه‌ی تارترازین را دارد، با این تفاوت که یون سدیم آن با آلومینیوم و اکسید آلومینیوم جایگزین شده است. فرمول پایه‌ی تارترازین (پیش از لیک شدن) C₁₆H₉N₄Na₃O₉S₂ است؛ فرمول شیمیایی فرم Aluminum Lake آن C₁₆H₉AlN₄O₉S₂ گزارش شده است. هر دو ساختار متعلق به خانواده‌ی رنگ‌های آزو با گروه پیوندی نیتروژن-نیتروژن هستند.

خواص فیزیکی و شیمیایی Tartrazine lake

– ظاهر: پودر زرد روشن تا زرد مایل به نارنجی

– حلالیت: نامحلول در آب؛ پخش‌پذیر در روغن، چربی و برخی حلال‌های آلی

– پایداری نوری: نسبت به فرم آبی تارترازین در برابر نور و اکسیداسیون پایدارتر است.

– پایداری حرارتی: تحمل نسبتاً خوب در دماهای پخت‌وپز و فرآوری صنعتی

– حساسیت به pH: کمتر از فرم آبی تحت تأثیر تغییرات pH قرار می‌گیرد، چون در محیط آبی اصلاً حل نمی‌شود.

 کاربردهای صنعتی تارترازین حلال در روغن

– رنگرزی چربی و روغن صنعتی: رنگ‌آمیزی روغن‌های معدنی، گریس‌ها و فرآورده‌های نفتی رنگی؛ در این کاربردها معمولاً پیگمان به‌صورت پخش‌شده در بخشی از فاز روغنی فرمولاسیون وارد می‌شود تا یکنواختی رنگ در کل محصول حفظ شود.

– پلاستیک و پلیمر: رنگدانه در ترکیبات PVC و برخی پلیمرهای دیگر، معمولاً در قالب مسترباچ که پیش از تزریق یا اکستروژن با پلیمر پایه مخلوط می‌شود.

– جوهر و چاپ: پایه‌ی برخی جوهرهای روغنی و رنگ‌های چاپی که در آن‌ها پایداری رنگ روی سطوح غیرجاذب آب اهمیت دارد.

– رنگ و پوشش: در فرمولاسیون رنگ‌های روغنی و برخی پوشش‌های صنعتی که نیاز به مقاومت نوری بالاتر دارند.

– کاشی و سرامیک: به‌عنوان رنگدانه در برخی لعاب‌ها و پوشش‌های تزئینی

– مواد آرایشی مبتنی بر روغن: رژ لب، لاک ناخن و فرآورده‌هایی که پایه‌ی آبی ندارند و پایداری پیگمان در فاز چرب اهمیت دارد.

در فرمولاسیون‌های روغنی و چرب، تارترازین لیک اغلب در کنار سایر رنگ‌های Lake مانند Sunset Yellow Lake یا Allura Red Lake به کار می‌رود تا طیف رنگی گسترده‌تری (از زرد تا نارنجی و قرمز) در سیستم‌های بدون پایه‌ی آبی به دست آید.

نکته‌ی مهم قانونی: طبق مقررات سازمان غذا و داروی ایران، استفاده از تارترازین (اعم از فرم آبی یا Lake) در صنایع غذایی ممنوع است. اطلاعات مربوط به کاربرد در مواد غذایی که در ادامه به‌عنوان مرجع جهانی آمده صرفاً جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و به معنای مجاز بودن مصرف خوراکی در ایران نیست.

 کاربرد جهانی تارترازین حلال در روغن در صنایع غذایی و دارویی (خارج از ایران)

در بسیاری از کشورها (مطابق مقررات محلی FDA یا EFSA) از Tartrazine Lake در محصولاتی که پایه‌ی آبی ندارند استفاده می‌شود، از جمله:

– روکش‌های قندی و شکلاتی

– کپسول‌های نرم دارویی با پایه‌ی روغنی

– برخی محصولات آرایشی خوراکی‌ (مثل رژ لب)

 وضعیت قانونی استفاده از تارترازین حلال در روغن 

فرم Aluminum Lake تارترازین در برخی حوزه‌ها مقررات جداگانه از فرم آبی دارد. برای نمونه، در مقررات آمریکا (بخش ۲۱ کد فدرال مقررات، ماده‌ی ۷۴.۱۷۰۵) به‌طور مشخص آمده که FD&C Yellow No. 5 Aluminum Lake، در صورت تولید مطابق با استانداردهای تعیین‌شده، می‌تواند در داروهایی که در ناحیه‌ی چشم استفاده می‌شوند نیز به کار رود — کاربردی که برای فرم محلول در آب این رنگ به همین شکل تعریف نشده است. این نمونه نشان می‌دهد که فرم Lake از نظر مقرراتی می‌تواند مسیر متفاوتی از فرم پایه داشته باشد، هرچند در ایران، مانند فرم آبی، مصرف خوراکی هر دو نوع ممنوع است.

تفاوت Tartrazine Lake با تارترازین محلول در آب

از نظر حلالیت، تارترازین آبی در آب محلول است، در حالی‌که تارترازین روغنی در آب حل نمی‌شود و در عوض در روغن و چربی پخش می‌شود. از نظر پایداری نوری، فرم Lake نسبت به فرم آبی پایداری بالاتری دارد. حساسیت به تغییرات pH هم در فرم آبی بیشتر است، چون فرم Lake اساساً در محیط آبی حل نمی‌شود و کمتر تحت تأثیر این تغییرات قرار می‌گیرد. از نظر کاربرد اصلی، تارترازین آبی بیشتر در نوشیدنی‌ها و محصولات آبکی به کار می‌رود، در حالی‌که تارترازین لیک برای فرآورده‌های چرب، پلاستیک و رنگ‌های صنعتی مناسب‌تر است.

شرایط نگهداری Tartrazine Lake

– نگهداری در دمای ۱۰ تا ۲۵ درجه‌ی سانتی‌گراد، دور از رطوبت

– دور از نور مستقیم آفتاب (در ظرف تیره یا کدر)

– ظروف کاملاً درب‌بسته برای جلوگیری از آلودگی

– برچسب‌گذاری دقیق با تاریخ تولید و شماره‌ی سری ساخت

سوالات متداول

۱. تارترازین لیک با تارترازین حلال در روغن یکی است؟

بله، «تارترازین حلال در روغن» نامی است که در بازار برای تارترازین لیک به کار می‌رود؛ از نظر فنی، این ماده در روغن پخش می‌شود نه اینکه به‌طور واقعی در آن حل شود.

۲. آیا Tartrazine Lake در ایران مصرف خوراکی دارد؟

خیر، مصرف تارترازین (هر دو فرم) در صنایع غذایی ایران طبق مقررات سازمان غذا و دارو ممنوع است.

۳. تارترازین روغنی در چه صنایعی بیشتر کاربرد دارد؟

عمدتاً در صنایع پلاستیک، رنگ و پوشش، چاپ، و فرآورده‌های آرایشی مبتنی بر روغن.

۴. آیا تارترازین لیک پایدارتر از فرم آبی است؟

بله، به‌ویژه در برابر نور و تغییرات pH پایداری بیشتری دارد.

۵. فرآیند لیک‌سازی فقط برای تارترازین انجام می‌شود؟

خیر، بسیاری از رنگ‌های محلول در آب دیگر مثل Sunset Yellow و Allura Red هم نسخه‌ی Lake دارند؛ لیک‌سازی یک تکنیک عمومی در صنعت رنگ است.

 خرید و قیمت تارترازین حلال در روغن

برای استعلام قیمت و خرید تارترازین حلال در روغن یا Tartrazine Lake با کیفیت صنعتی، می‌توانید با تیم فروش ایران فلیور در تماس باشید.

جمع‌بندی

تارترازین حلال در روغن نسخه‌ی پخش‌پذیر در روغن و چربی تارترازین است که در بازار ایران با نام «حلال در روغن» هم شناخته می‌شود. این ماده از طریق فرآیند لیک‌سازی (رسوب روی هیدروکسید آلومینیوم) تولید می‌شود و به دلیل پایداری بالاتر در برابر نور و pH، عمدتاً در کاربردهای صنعتی و غیرخوراکی مثل پلاستیک، رنگ، چاپ و آرایشی مبتنی بر روغن استفاده می‌شود؛ مصرف آن در صنایع غذایی ایران طبق مقررات ممنوع است.